Anke Biemans
gastspreker
onco voetzorg | onco handzorg | wondzorg | nagelzorg | huidzorg | oncozorg
Subtotaal: € 0,00

De eerste twee ONCO-avonden van LiveActueel kregen van 82 deelnemers gemiddeld een 8,8. Deelnemers waarderen vooral de inhoud, praktijkgerichtheid en patiëntverhalen. Opvallend is dat oncologische voet- en handzorg in veel opleidingen nauwelijks aandacht krijgt; juist dit tekort willen de ONCO-avonden aanvullen. Bijna 90% staat positief tegenover patiëntverhalen naast vakinhoudelijke avonden. Deelnemers noemen onder meer behoefte aan onderwerpen als dementie en de oudere voet, diabetes, wondzorg bij kanker en Parkinson. De evaluatie vormt daarmee een belangrijke basis voor de programmering van LiveActueel in 2027.

Elk jaar in oktober kleurt de aandacht roze. Campagnes richten zich op vroege opsporing en op de eerste weken na de diagnose. In de voet- en handzorg begint het verhaal vaak later: bij de vrouw die haar behandeling allang heeft afgerond en toch blijft merken dat die niet zomaar voorbij is. Mischa Nagel volgt in dit achtergrondartikel de behandeling van borstkanker van begin tot eind en kijkt wat er aan handen, nagels en voeten achterblijft. Hij zet naast elkaar wat het onderzoek daarover laat zien, waar dat onderzoek nog tekortschiet en wat het betekent voor het werk aan de behandeltafel. Met recente cijfers uit Nederland en België en een overzicht dat in de behandelkamer van pas komt.

In *Het Innerlijke Laboratorium* laat prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink zien hoe bewustzijn systematisch kan worden onderzocht en getraind. Vanuit zijn ervaring met meditatie, yoga, psychologie en neurobiologie ontwikkelt hij praktische oefeningen voor zelfonderzoek. Centraal staan twee vermogens: de **getuige**, die observeert wat er in jezelf gebeurt, en de **operator**, die de aandacht bewust richt en vasthoudt. Door deze vaardigheden regelmatig te oefenen ontstaat meer rust, aandacht en bewustzijn. Ook in de zorgpraktijk kunnen ze helpen om aanwezig te blijven, beter te luisteren en bewuster te handelen.

Barrie Cassileth en Richard ‘Buz’ Cooper waren belangrijke grondleggers van de integratieve oncologie en hebben indirect bijgedragen aan de ontwikkeling van de oncologische voet- en handzorg in Nederland en Vlaanderen. Cassileth combineerde complementaire zorg met wetenschappelijk bewijs en zette integratieve oncologie internationaal op de kaart. Cooper richtte zich op kankerzorg, zorgbeleid, artsentekorten en gezondheidsverschillen. Beiden waren mentor en steun voor Mischa Nagel. Hun ideeën en samenwerking droegen bij aan de ontwikkeling van de opleiding Oncologisch Voetzorgverlener en de verdere professionalisering van oncologische voet- en handzorg.

In 2021 schreef het Kwaliteitsregister Pedicures nog voor waar uw nascholing over moest gaan: drie punten diabetes, drie punten reuma, drie punten overige risicovoet. Sinds 2024 is dat één pot specialistische voetzorg. Per 1 januari 2027 houdt ProCert nog twee categorieën over, verdwijnen de domeinen, en komen er drie verplichte activiteiten voor in de plaats.
Voetzorg+ legde de reglementen van drie periodes naast elkaar en zocht uit wat er werkelijk verandert. Eén uitkomst verraste ons en pleit ProCert deels vrij. Een andere verdient meer aandacht dan zij tot nu toe krijgt: wat er in de vrijgekomen ruimte terechtkomt, bepaalt u voortaan zelf, en het aanbod van opleiders bepaalt mee waaruit u kiest.
Met de puntenaantallen per register, de nieuwe verplichte e-learnings, de vergelijking met podotherapeuten en met België, en zes praktijkpunten voor de komende maanden.

De Europese Joint Action CancerWatch werkt aan betere en actuelere kankerdata in Europa. In het eerste jaar is onder meer een grote enquête uitgevoerd onder 192 kankerregistraties, zijn kwaliteitsindicatoren geharmoniseerd en zijn protocollen en software ontwikkeld voor het berekenen van kankergerelateerde overleving en prevalentie. Ook worden registraties voorbereid op de European Health Data Space (EHDS). De komende jaren richt CancerWatch zich onder meer op AI, digitale hulpmiddelen en snellere gegevensverzameling. Betrouwbare en actuele kankerdata moeten bijdragen aan betere kankerbestrijding en het verminderen van gezondheidsverschillen in Europa.

Hoogleraar Sjoerd Repping stelt dat passende zorg allang in de wet staat: de Zorgverzekeringswet vergoedt zorg die volgens de stand van wetenschap en praktijk werkt. Preventieve voetzorg voldoet daaraan, maar wordt vaak pas vergoed als het risico al groot is. Bij zorgprofiel 1 betaalt de patiënt de behandeling van eelt en nagels meestal zelf, of krijgt via de aanvullende verzekering hooguit enkele tientjes terug. Een diabetisch voetulcus kost gemiddeld zo’n 10.000 euro, en na een grote amputatie overlijdt binnen vijf jaar meer dan de helft van de patiënten. U leest hoe de Nederlandse regeling met zorgprofielen zich verhoudt tot de Belgische RIZIV-podologiesessies, en waar het wringt: de grens bij profiel 1, de route via de podotherapeut en signalering die niemand betaalt. De oncologische patiënt met neuropathie na chemotherapie krijgt een eigen hoofdstuk. Het artikel sluit af met zes praktijkpunten, van behandelplan tot actief verwijzen.

Een oude vrouw met een ernstig zieke diabetische voet staat voor een ingrijpende keuze: haar onderbeen laten amputeren of het risico lopen haar leven te verliezen. Haar zoon vindt dat er maar één mogelijkheid is. Maar wat wil zij zelf? In een indringend gesprek komt de vraag op tafel wat voor haar werkelijk belangrijk is. Een verhaal over verlies, liefde, ouder worden en de moed om een onmogelijke keuze toch zelf te maken.
Voetzorgverlening wordt vaak ondergewaardeerd terwijl gezonde, goed functionerende voeten essentieel zijn
Goed functionerende voeten essentieel zijn voor onze mobiliteit
Altijd wetenschappelijk geborgd!
De herziene en aangevulde tweede versie versie is vanaf 24 augustus 2025 verkrijgbaar.
Word de zorgverlener die kan uitleggen waaróm. Eén avond over de weg van waarneming naar besluit: risico-inschatting, vroegsignalering, probleemherkenning, interventie en monitoring. Anderhalf uur theorie van oncologisch fysiotherapeut Anita Betten, daarna drie casussen — oncologie, diabetes en de ziekte van Parkinson — die je in kleine groepen zelf uitwerkt en aan elkaar presenteert.
Dinsdag 6 oktober 2026, 19:00–22:00 uur, digitaal via Zoom.
€ 85,00 — btw-vrij (CRKBO). ProCERT: 3 punten. Geen vooropleiding vereist.
gastspreker
gastdocent
gastdocent
gastdocent, ONCO Zorg
Directie adviseur oncologie
Stuurgroep lid wetenschappelijk project naar de oudere voet.
Gerben Jansen is docent en spreker bij de opleidingen over dementie.
gastdocent
gastdocent
gastdocent
de oorspronkelijke opleiding OVV, MPO en OHV.
Onze ONCO-Zorgverleners zijn opgenomen in de ‘digitale verwijsgids kanker’ van IKNL en kunt u ook terugvinden op onze eigen patiëntenplatforms ONCO-Foot en ONCO-Hand.
Bent u kankerpatiënt? Dan kan uw behandelend arts of verpleegkundige u verwijzen naar een OVV voor een voetbehandeling. Zonder uw toestemming mag een OVV geen medische informatie uitwisselen. Daarom worden bevindingen voor de arts of verpleegkundige aan u meegegeven. Een OVV zet voetzorgtrajecten bij kankerpatiënten alleen in met toestemming van de behandelend arts of verpleegkundige.
Toestemming van de patient
De oncologisch voetzorgverlener OVV behandelt oncologische cliënten die actief worden behandeld voor kanker uitsluitend na overleg en expliciete toestemming van de behandelend arts of verpleegkundige. Deze toestemming wordt bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. Wordt er telefonisch toestemming verkregen, dan dienen naam en functie van de toestemmingsverlener te worden vastgelegd, en te worden voorzien van datum en tijd.
Voor communicatie met aanpalende zorg is schriftelijke toestemming nodig van de cliënt.
Een OVV heeft een aanvullende opleiding gevolgd van zes theoriedagen en 2 praktijkdagen. De praktijk bestaat uit stages op een oncologieafdeling van een ziekenhuis. Daarna volgt een mondeling en schriftelijk examen.
Bijscholing
Een OVV is een ervaren en gediplomeerde voetzorgprofessional met minimaal drie jaar praktijkervaring. Zoals afgesproken met het IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland) volgt iedere OVV jaarlijks een verplichte nascholing. OVV’ers die niet aan hun jaarlijkse verplichtingen voldoen mogen zichzelf geen OVV meer noemen, de afkorting OVV is een vastgelegd merk en staat onder strikt toezicht.
Competenties
De belangrijkste competenties van een OVV’er zijn vastgelegd in een profiel (hier na te lezen).
Oncologisch voetzorgverleners beschikken over een deugdelijk praktijkplan waarmee de veiligheid van de patient en de zorgverlener gewaarborgd wordt.
Hierin zijn zaken opgenomen als het te voeren hygiënebeleid en te nemen infectiepreventie-maatregelen, maar ook aanwijzingen ten aanzien van het voeren van adequate cliëntenadministratie en bescherming van persoonsgegevens.
Ziekte
Indien de oncologisch voetzorgverlener OVV lijdt aan een besmettelijke ziekte, of op basis van de aanwezigheid van symptomen, zoals bijvoorbeeld koorts, het vermoeden kan hebben daaraan te lijden, zal deze géén voetzorgbehandeling uitvoeren bij oncologische cliënten, en zal nabijheid met deze cliënten worden vermeden totdat de ziekte voorbij is, dan wel geen besmettingsrisico meer oplevert voor de cliënt. Dit gaat zover als het afzeggen van behandelafspraken met oncologische cliënten.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de voeten.
Ook kan de lichamelijke weerstand in een bepaalde periode van de behandeling laag zijn. Voor de voetzorgverlener is het van belang te weten wanneer zo’n periode zich voordoet, omdat bepaalde handelingen dan niet verricht mogen worden.
Het doel van oncologische voetzorg is de voeten van kankerpatiënten in een zo optimaal mogelijke conditie te brengen en te houden. Zo wordt de veiligheid en de gezondheid van de kankerpatiënt ondersteund. Deze vorm van voetzorg wordt altijd verleend in afstemming met het behandelteam.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de voeten.
Een OVV-behandeling kan bestaan uit: het verwijderen van pathologisch eelt, het dunner frezen van verdikte nagels, het reguleren van ingegroeide nagels en het repareren van gespleten nagels. Een ontspannende voet- en onderbeenmassage is ook mogelijk. Er wordt een speciale massagetechniek toegepast zonder enige vorm van druk. Een OVV weet wanneer deze massage wel en niet toegepast mag worden. Bij sommige vormen van kanker of bijwerkingen als gevolg van de behandeling, is elke vorm van massage contra-geïndiceerd.
Hand-voetsyndroom
Een mogelijke bijwerking van chemotherapie is het handvoetsyndroom. Mogelijke klachten zijn: blaren, infecties, jeuk, pijn of gevoeligheid, roodheid, een schilferende of vervellende huid of zwelling aan beide voeten tegelijkertijd. Als een OVV deze klachten signaleert, zal deze de behandelend specialist hiervan op de hoogte brengen.
Melden van behandeling
Bent u kankerpatiënt?
Dan is het van belang dat u een OVV laat weten of u onder behandeling bent. Meld wanneer de laatste chemokuur of bestraling heeft plaatsgevonden en wie uw oncologisch behandelaar en huisarts zijn. Een kankerpatiënt mag namelijk niet zonder meer een voetzorgtraject ondergaan. Een OVV kan overleg plegen met uw medisch specialist.
Naast een oncoloog bestaat het behandelteam meestal uit verpleegkundig specialisten, oncologie-verpleegkundigen en psychosociaal zorgverleners.
Goede communicatie is van groot belang, zowel met de patiënt als binnen het team en met ondersteunende zorgverleners. Voor het behandelteam is het belangrijk te weten dat zij kankerpatiënten met voetproblemen veilig kunnen verwijzen naar een OVV.
Doorverwijzing
Iemand bij wie kanker is geconstateerd, heeft vaak slecht nieuws te verwerken gekregen. Een OVV kan op een professionele manier omgaan met de emoties die hieruit voortkomen en u doorverwijzen naar een oncopsycholoog.
Verzekering
Vergoeding voor een aangeboden zorgtraject is in Nederland niet in de basisverzekering opgenomen. In sommige gevallen maken verzekeringsmaatschappijen gebruik van een coulanceregeling. De behandelend oncoloog dient dit schriftelijk aan te vragen en aan te geven dat extra voetzorg benodigd is.
Voordat een kankerpatiënt behandeld wordt, kan een OVV de voeten preventief screenen. Bij dit onderzoek worden de voeten gecontroleerd op aanwezigheid van huid- en voetproblemen, zoals mogelijke wondjes, schimmelinfecties of nagelaandoeningen. Eventuele waarnemingen kunnen belangrijk zijn voor de behandeling.
De huid en de nagels hebben een belangrijke signaalfunctie. Veranderingen kunnen een indicatie zijn voor verwijzing naar het oncologisch behandelteam. Een OVV kan hierin een belangrijke rol vervullen.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de voeten.
In 2012 heeft de Nederlandse “medische voet” -academie een educatief programma voor medisch voetzorgverleners opgezet. Het hoofddoel van het programma was om het bewustzijn van potentiële complicaties en screening te vergroten, patiënten de juiste begeleiding te geven en de voeten van kankerpatiënten in optimale conditie te brengen en te houden tijdens en na de behandeling. Deze inspanning is ook gericht op het stimuleren van de communicatie tussen de medisch voetzorgverleners en oncologieprofessionals.
Inmiddels (2018) zijn er in Nederland en Belgie een 300-tal Oncologisch Voetzorgverleners OVV opgeleid. Zij volgen elk jaar een verplichte nascholing en zijn zo op de hoogte van alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van nieuwe anti-kankermedicatie en eventueel optredende voetproblemen.
OVV’ers zijn opgeleid door medisch specialisten, communicatiedeskundigen, een onco-psycholoog, een oncologie-verpleegkundige en ervaren OVV’ers.
Deze groep OVV’ers heeft samen met specialisten richtlijnen opgezet voor veilige voetverzorging bij kankerpatiënten. Dit zijn geen officiële richtlijnen, maar die zullen op basis hiervan worden geofficialiseerd.
Bent u kankerpatiënt? Dan kan uw behandelend arts of verpleegkundige u verwijzen naar een OHV voor een voetbehandeling. Zonder uw toestemming mag een OHV geen medische informatie uitwisselen. Daarom worden bevindingen voor de arts of verpleegkundige aan u meegegeven. Een OHV zet handzorgtrajecten bij kankerpatiënten alleen in met toestemming van de behandelend arts of verpleegkundige.
Toestemming van de patient
De oncologisch handzorgverlener OHV behandelt oncologische cliënten die actief worden behandeld voor kanker uitsluitend na overleg en expliciete toestemming van de behandelend arts of verpleegkundige. Deze toestemming wordt bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. Wordt er telefonisch toestemming verkregen, dan dienen naam en functie van de toestemmingsverlener te worden vastgelegd, en te worden voorzien van datum en tijd.
Voor communicatie met aanpalende zorg is schriftelijke toestemming nodig van de cliënt.
Een OHV heeft een aanvullende opleiding gevolgd van acht theoriedagen en 3 praktijkdagen. De praktijk bestaat uit stages op een oncologieafdeling van een ziekenhuis. Daarna volgt een mondeling en schriftelijk examen.
Bijscholing
Een OHV is een ervaren en gediplomeerde handzorgprofessional met minimaal drie jaar praktijkervaring. Zoals afgesproken met het IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland) volgt iedere OHV jaarlijks een verplichte nascholing. OHV’ers die niet aan hun jaarlijkse verplichtingen voldoen mogen zichzelf geen OHV meer noemen, de afkorting OHV is een vastgelegd merk en staat onder strikt toezicht.
Competenties
De belangrijkste competenties van een OHV’er zijn vastgelegd in een profiel (hier na te lezen).
Oncologisch handzorgverleners beschikken over een deugdelijk praktijkplan waarmee de veiligheid van de patient en de zorgverlener gewaarborgd wordt.
Hierin zijn zaken opgenomen als het te voeren hygiënebeleid en te nemen infectiepreventie-maatregelen, maar ook aanwijzingen ten aanzien van het voeren van adequate cliëntenadministratie en bescherming van persoonsgegevens.
Ziekte
Indien de oncologisch handzorgverlener OHV lijdt aan een besmettelijke ziekte, of op basis van de aanwezigheid van symptomen, zoals bijvoorbeeld koorts, het vermoeden kan hebben daaraan te lijden, zal deze géén handzorgbehandeling uitvoeren bij oncologische cliënten, en zal nabijheid met deze cliënten worden vermeden totdat de ziekte voorbij is, dan wel geen besmettingsrisico meer oplevert voor de cliënt. Dit gaat zover als het afzeggen van behandelafspraken met oncologische cliënten.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de handen en voeten. Voor gespecialiseerde voetzorg kijk op www.oncofoot.com.
Ook kan de lichamelijke weerstand in een bepaalde periode van de behandeling laag zijn. Voor de handzorgverlener is het van belang te weten wanneer zo’n periode zich voordoet, omdat bepaalde handelingen dan niet verricht mogen worden.
Het doel van oncologische handzorg is de handen van kankerpatiënten in een zo optimaal mogelijke conditie te brengen en te houden. Zo wordt de veiligheid en de gezondheid van de kankerpatiënt ondersteund. Deze vorm van handzorg wordt altijd verleend in afstemming met het behandelteam.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de handen.
Een OHV-behandeling kan bestaan uit: het verzorgen van ontstoken weefsel rondom de nagel, het dunner vijlen van verdikte nagels en het repareren van gespleten nagels. Een ontspannende hand- en onderarmmassage is ook mogelijk. Er wordt een speciale massagetechniek toegepast zonder enige vorm van druk. Een OHV weet wanneer deze massage wel en niet toegepast mag worden. Bij sommige vormen van kanker of bijwerkingen als gevolg van de behandeling, is elke vorm van massage contra-geïndiceerd.
Hand-voetsyndroom
Een mogelijke bijwerking van chemotherapie is het handvoetsyndroom. Mogelijke klachten zijn: blaren, infecties, jeuk, pijn of gevoeligheid, roodheid, een schilferende of vervellende huid of zwelling aan beide handen tegelijkertijd. Als een OHV deze klachten signaleert, zal deze de behandelend specialist hiervan op de hoogte brengen.
Melden van behandeling, Bent u kankerpatiënt?
Dan is het van belang dat u een OHV laat weten of u onder behandeling bent. Meld wanneer de laatste chemokuur of bestraling heeft plaatsgevonden en wie uw oncologisch behandelaar en huisarts zijn. Een kankerpatiënt mag namelijk niet zonder meer een handzorgtraject ondergaan. Een OHV treedt altijd in overleg plegen met uw medisch specialist.
Naast een oncoloog bestaat het behandelteam meestal uit verpleegkundig specialisten, oncologie-verpleegkundigen en psychosociaal zorgverleners.
Goede communicatie is van groot belang, zowel met de patiënt als binnen het team en met ondersteunende zorgverleners. Voor het behandelteam is het belangrijk te weten dat zij kankerpatiënten met handproblemen veilig kunnen verwijzen naar een OHV.
Doorverwijzing
Iemand bij wie kanker is geconstateerd, heeft vaak slecht nieuws te verwerken gekregen. Een OHV kan op een professionele manier omgaan met de emoties die hieruit voortkomen en u doorverwijzen naar een oncopsycholoog.
Verzekering
Vergoeding voor een aangeboden zorgtraject is in Nederland niet in de basisverzekering opgenomen. In sommige gevallen maken verzekeringsmaatschappijen gebruik van een coulanceregeling. De behandelend oncoloog dient dit schriftelijk aan te vragen en aan te geven dat extra handzorg benodigd is.
Voordat een kankerpatiënt behandeld wordt, kan een OHV de handen preventief screenen. Bij dit onderzoek worden de handen gecontroleerd op aanwezigheid van huid- en handproblemen, zoals mogelijke wondjes, schimmelinfecties of nagelaandoeningen. Eventuele waarnemingen kunnen belangrijk zijn voor de behandeling.
De huid en de nagels hebben een belangrijke signaalfunctie. Veranderingen kunnen een indicatie zijn voor verwijzing naar het oncologisch behandelteam. Een OHV kan hierin een belangrijke rol vervullen.
Iemand die een behandeling voor de ziekte kanker ondergaat, kan te maken krijgen met bijwerkingen. Een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kan bijvoorbeeld bijwerkingen geven aan de nagels en huid van de handen.
In 2012 heeft de Nederlandse “medische voet” -academie een educatief programma voor medisch voetzorgverleners opgezet. Het hoofddoel van het programma was om het bewustzijn van potentiële complicaties en screening te vergroten, patiënten de juiste begeleiding te geven en de voeten van kankerpatiënten in optimale conditie te brengen en te houden tijdens en na de behandeling. Deze inspanning is ook gericht op het stimuleren van de communicatie tussen de medisch voetzorgverleners en oncologieprofessionals.
In november 2019 is de het educatief programma uitgebreid met een module oncologisch handzorgverlener OHV.