Eind mei vielen twee dingen samen. In Chicago kwam ASCO 2026 bijeen, de grootste oncologische conferentie ter wereld. Op hetzelfde moment publiceerde Nature een Outlook-supplement met een artikel dat longkanker bij vrouwen omschrijft als een ziektebeeld op zichzelf. Dat die twee samenvielen, is geen toeval; het laat zien welke kant het onderzoek op gaat.
Een ander beeld dan vroeger
Decennialang draaide het beeld van longkanker om één figuur: de man die rookte. Dat beeld klopt steeds minder.
Wereldwijd nam het aantal diagnoses bij vrouwen onder de vijftig tussen 1990 en 2023 met de helft toe, brengt het Nature-supplement in kaart. In de Verenigde Staten is het verschil in incidentie tussen jonge mannen en jonge vrouwen vrijwel verdwenen. En bij een aanzienlijk deel van de jonge vrouwen die aan longkanker overlijden — schattingen lopen van dertig tot ruim veertig procent — valt geen enkele bekende risicofactor aan te wijzen.
Vrouwen die nooit hebben gerookt, krijgen ruim twee keer zo vaak longkanker als mannen die nooit hebben gerookt. Waarom dat zo is, weet niemand precies. Wel stapelen de aanwijzingen voor biologische verschillen zich op: ander herstel van DNA-schade, vaker bepaalde driver-mutaties in de genen EGFR en KRAS, een mogelijke rol van oestrogeen, en blootstelling aan meeroken en aan bak- en braadwalm in huis die vrouwen harder treft. Een kanttekening past hier wel bij: het Nature-supplement verscheen met financiële steun van twee farmaceutische bedrijven. De redactie zegt de inhoud onafhankelijk te hebben bepaald, maar het is goed dat te weten bij het lezen van de stelligste claims.
De cijfers in Nederland en België
In Nederland kregen in 2025 ruim veertienduizend mensen de diagnose longkanker, vrijwel gelijk verdeeld over mannen en vrouwen — iets meer dan zevenduizend elk. Longkanker is daarmee bij beide de derde meest voorkomende kanker. De richting verschilt wel: de kans om longkanker te krijgen daalt bij mannen en stijgt bij vrouwen.
Nederlandse vrouwen staan binnen Europa hoog op de lijst voor longkanker. Het IKNL verwacht dat de incidentie bij vrouwen blijft oplopen en die bij mannen voorbijstreeft: in de prognose tot 2032 komt het aantal nieuwe diagnoses bij vrouwen uit boven dat bij mannen. Tegelijk groeit de groep patiënten die nooit of nauwelijks heeft gerookt, en juist daar zitten vaak de driver-mutaties die bepalen welke behandeling iemand krijgt.
België laat hetzelfde patroon zien, scherper nog. In 2023 werd daar bij bijna tienduizend mensen longkanker vastgesteld. Sinds 2018 is het bij vrouwen de tweede kanker, na borstkanker; bij mannen staat het ook tweede, maar daar dalen de cijfers. Tussen 2006 en 2022 steeg de voor leeftijd gecorrigeerde incidentie bij Belgische vrouwen met bijna negentig procent, terwijl die bij mannen met zo’n vijftien procent daalde.
De prognose blijft hard: de vijfjaarsoverleving ligt rond de dertig procent, en meer dan twee op de drie longkankers worden pas in een laat stadium ontdekt. Belgische oncologen wijzen daarbij op een stijging die opvalt — longkanker bij vrouwen die niet roken, vooral tussen de dertig en vijftig jaar.
Wie het krijgt, en hoe jong
Het onderzoek dat op ASCO 2026 werd gepresenteerd, tekent een eigen profiel voor longkanker op jonge leeftijd. Wie de diagnose vóór het vijftigste jaar krijgt, is vaker vrouw, heeft vaker nooit gerookt en draagt vaker een behandelbare driver-mutatie, zoals EGFR of ALK. Diezelfde groep krijgt de diagnose ook vaker pas in stadium vier.
De leeftijden zijn laag. Voor ALK-positieve longkanker ligt de mediane leeftijd rond de vierendertig jaar, voor ROS1 rond de zesendertig. Dat zijn mensen midden in hun werkende leven, vaak met zorg voor kinderen of ouders, soms met een kinderwens die nog open ligt. In België ziet men dezelfde verschuiving: vrouwen krijgen vaker een adenocarcinoom, en de EGFR-mutatie en ALK-herschikking komen er vaker voor bij jongere, niet-rokende vrouwen.
Screening op onvolledige gegevens
De huidige criteria voor longkankerscreening leunen vooral op rookgeschiedenis, en ze zijn opgebouwd met gegevens uit overwegend mannelijke groepen. De grote Europese screeningsstudie, het Nederlands-Leuvense NELSON-onderzoek, telde maar zestien procent vrouwen.
Onderzoek in een groep van bijna een miljoen mensen, gepresenteerd op ASCO, laat zien dat criteria op basis van pakjaren vrouwen met een reëel risico stelselmatig buiten de boot laten vallen, de nooit-rokers voorop. Zou men overschakelen op de duur van het roken in plaats van pakjaren, dan steeg het aandeel vrouwen dat in aanmerking komt in die groep van vijfenvijftig naar ruim drieëntachtig procent. De cijfers komen uit een Amerikaanse populatie, maar het onderliggende probleem speelt net zo goed in Europese programma’s.
In Nederland is nog geen landelijk bevolkingsonderzoek naar longkanker. De Gezondheidsraad oordeelde in maart 2025 dat de voor- en nadelen eerst beter uitgewerkt moeten worden voordat een besluit kan vallen. In België bestaat evenmin een systematische screening; daar loopt onderzoek om te bepalen of het zin heeft. Wie nooit heeft gerookt, valt in beide landen sowieso buiten elk criterium — en dat is precies de groep die groeit.
Een kloof in het onderzoek
De ondervertegenwoordiging van vrouwen stopt niet bij screening. Een van de opvallende resultaten op ASCO 2026 kwam uit de HARMONi-6-studie, gepresenteerd in de plenaire sessie. Van de ruim vijfhonderd deelnemers was nog geen tien procent vrouw. Dat was geen voetnoot, maar een hoofdresultaat op een van de grootste podia in de oncologie.
Het is geen losstaand geval. Bij niet-kleincellige longkanker lag het aandeel vrouwen in studies tussen 2010 en 2020 op bijna veertig procent. Behandelrichtlijnen rusten zo grotendeels op bewijs dat bij mannen is verzameld. Er zijn aanwijzingen dat vrouwen vaker ernstige bijwerkingen van doelgerichte therapie krijgen dan mannen, en die minder vaak melden. Bij immuuntherapie ligt het weer anders, met signalen dat mannen er meer baat bij hebben en dat vrouwen vóór de overgang een hoger risico op immuungerelateerde bijwerkingen lopen. Die verschillen doen er klinisch toe, maar zijn nog niet vanzelfsprekend verwerkt in hoe behandelkeuzes vallen.
Leven met longkanker als vrouw
De last houdt niet op bij de diagnose. Uit Europees onderzoek onder mensen met longkanker komt naar voren dat vrouwen hun mentale gezondheid slechter beoordelen dan mannen, vaker een angststoornis hebben en zich minder gesteund voelen. Ze ondervinden vaker financiële gevolgen en stellen zorg vaker uit, deels door zorgtaken thuis. Seksuele gezondheid hoort bij de meest genoemde bronnen van leed, maar komt in de spreekkamer zelden ter sprake.
Voor jongere vrouwen raakt de ziekte aan vruchtbaarheid en gezinsplanning, een terrein waar de literatuur pas net begint. Longkanker tijdens een zwangerschap komt vaker voor dan vroeger; wereldwijd zijn er nog geen honderd bevestigde gevallen beschreven. Een Europees register moet die gegevens gaan verzamelen, maar staat nog aan het begin.
GERAADPLEEGDE BRONNEN
- Nature Outlook. Lung cancer in women emerges as a distinct disease. Nature, 27 mei 2026. doi:10.1038/d41586-026-01459-y.
- Lung Cancer Europe. Lung cancer in women: what ASCO 2026 and a new Nature review tell us. 6 juni 2026.
- ASCO Annual Meeting 2026, abstracts 8603, 8070 (SPARK-Lung), 8004 en LBA4 (HARMONi-6).
- Florez N, et al. Lung Cancer in Women: The Past, Present, and Future. Clinical Lung Cancer, 2023.
- Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) / Nederlandse Kankerregistratie. Cijfers over longkanker. Geraadpleegd 2026. iknl.nl.
- RIVM / VZinfo. Longkanker — leeftijd en geslacht. vzinfo.nl.
- Gezondheidsraad. Screening op longkanker. Advies, 31 maart 2025.
- Longkanker Nederland. Niet of heel weinig gerookt. longkankernederland.nl.
- Stichting Kankerregister / Belgisch Kankerregister. Kanker in België, incidentiejaar 2023. kankerregister.org.
- Stichting tegen Kanker. Longkanker. kanker.be.
- Sciensano. Gezondheidstoestand — Kanker. gezondbelgie.be.
- Prolong vzw. Longkanker bij vrouwen: een ander verhaal dan bij mannen. prolong.be.
- VRT NWS. Meer vrouwen krijgen longkanker, terwijl risico bij mannen daalt. 8 juli 2025.
- Farmacotherapeutisch Kompas; Huidziekten.nl. Cutane bijwerkingen van proteïnekinaseremmers en targeted therapies.








