Oncologische hand- en voetzorg
Zo werkt het
In Nederland en België krijgt één op de twee mensen in het leven kanker. Een deel van hen krijgt te maken met hand- en/of voetklachten — niet alleen door chemotherapie, maar ook door doelgerichte therapie of immuuntherapie. Gespecialiseerde hand- en voetzorg richt zich daarop: klachten vroeg herkennen, veilig behandelen en handelen in afstemming met uw behandelteam.
Cijfers over huid- en nagelklachten: ESMO Clinical Practice Guidelines, Annals of Oncology.
- 01 · Intake — uw diagnose, behandeling, medicatie en klachten worden vastgelegd.
- 02 · Afstemming — bij risico wordt vóór de behandeling overlegd met uw behandelteam.
- 03 · Behandeling — zo min belastend mogelijk, binnen de bevoegdheid van de zorgverlener.
- 04 · Advies en terugkoppeling — verzorging thuis, en bericht aan uw arts of verpleegkundige waar nodig.
Goedkeuring vooraf
Uw zorgvraag en de behandelopties worden met u besproken en vastgelegd in een behandelplan. Dat plan gaat als concept ter goedkeuring naar uw behandelend oncoloog — met uw toestemming, omdat er medische gegevens worden gedeeld. Zonder toestemming van uw behandelteam wordt er geen zorg verleend. Verandert uw oncologische behandeling, dan is opnieuw toestemming nodig.
Veiligheid en hygiëne
Er wordt gewerkt met zorgvuldig gereinigde en gedesinfecteerde instrumenten, volgens vaste protocollen voor hygiëne en desinfectie. De behandeling is gericht op wat op dat moment veilig kan: uw zorgverlener kent de grenzen van het eigen vak en verwijst terug naar uw behandelteam als dat nodig is. Is de zorgverlener zelf ziek of mogelijk besmettelijk, dan wordt uw afspraak verzet.
Merkt u tussen de behandelingen door iets aan uw huid of nagels? Neem contact op met uw zorgverlener of uw behandelteam.
Wat u zelf kunt doen
U helpt uw zorgverlener — en uzelf — door twee dingen altijd te melden:
- Dat u onder behandeling bent. Vertel wanneer uw laatste chemokuur of bestraling was, en wie uw oncologisch behandelaar en huisarts zijn. Een kankerpatiënt mag niet zonder meer een zorgtraject ingaan; uw zorgverlener stemt eerst af met uw behandelteam.
- Veranderingen tussendoor. Merkt u tussen de behandelingen door iets aan uw huid of nagels? Neem contact op met uw zorgverlener of uw behandelteam.
Vergoeding
Deze zorg valt meestal niet onder de basisverzekering; doorgaans betaalt u de zorg zelf. In twee situaties is vergoeding wél mogelijk:
- Op verwijzing van een podotherapeut. Valt uw klacht binnen de zorgmodule voetzorg — zoals wondzorg of zenuwpijn — dan kan de behandeling gedeeltelijk vergoed worden.
- Via de coulanceregeling van uw zorgverzekeraar — een budget voor zorg buiten de polis. U vraagt die zelf aan, met drie documenten: een verklaring van uw specialist dat de zorg medisch noodzakelijk is, een behandelplan met kosten van uw OVV®/OHV®, en een eigen brief waarin u beschrijft welke dagelijkse handelingen u zonder deze zorg niet meer kunt uitvoeren. Een toekenning is nooit vanzelfsprekend.
Wie zijn OVV® en OHV®?
Een Oncologisch Voetzorgverlener (OVV®) is een voetzorgverlener die de gevolgen van kanker en de behandeling ervan kent, en daardoor veilige en passende voetzorg verleent — in afstemming met uw behandelend specialist, verpleegkundig specialist oncologie of huisarts. Die afstemming is een vereiste. Een Oncologisch Handzorgverlener (OHV®) doet hetzelfde voor de handen.
OVV® en OHV® zijn beschermde merken. De voetzorgopleiding is ingeschaald op NLQF-niveau 5; voor de handzorg is die inschaling aangevraagd. Het examen wordt onafhankelijk afgenomen, en de titel mag alleen worden gevoerd zolang aan de jaarlijkse eisen van het kwaliteitsregister van Voetzorg+ wordt voldaan. In Nederland en Vlaanderen zijn zo’n 200 oncologisch hand- en voetzorgverleners actief (zomer 2026).
Sinds 2016 wordt de geleverde zorg doorlopend geëvalueerd: ruim 1.000 patiënten beoordelen de OVV-zorg met een 8,7.
De opleiding achter de titel
De titel OVV® of OHV® staat voor een stevige, controleerbare opleiding:
- Tien tot elf lesdagen voor de voetzorgopleiding, plus twee dagen psychologie, een avond klinisch redeneren en een praktijkdag. Voor de handzorg bestaat een vergelijkbaar programma met een totale studielast van ruim 150 uur.
- Les van specialisten uit de praktijk — onder wie een dermatoloog, een pijnspecialist, een apotheker, een onco-psycholoog, oncologieverpleegkundigen en wondzorg- en hygiënespecialisten.
- Stage in de oncologische zorg — twee stagedagen, waarvan minimaal één op de oncologieafdeling van een ziekenhuis.
- Een onafhankelijk examen — afgenomen door een extern exameninstituut: een theorietoets én een mondeling examen waarin twee assessoren het portfolio en het klinisch redeneren van de kandidaat toetsen.
- Elk jaar verplichte nascholing — het jaarlijkse ONCO-Zorg Symposium plus het aanleveren van geanonimiseerde praktijkcasussen. Wie hier niet aan voldoet, mag de titel niet langer voeren.
De richtlijnen
De zorg volgt de Richtlijnen Oncologisch Hand- & Voetzorg OHV®/OVV®, editie 2026, vastgesteld door de Adviesraad OHV®/OVV®. Deze editie vervangt alle voorgaande.
De richtlijnen bundelen wetenschappelijke kennis en praktijkervaring tot concrete regels voor veilige zorg: wat wél en niet behandeld mag worden en met welke instrumenten, wanneer een behandeling niet doorgaat (contra-indicaties), hygiëne en infectiepreventie, de toestemmings- en privacyregels (voor Nederland én België) en het uitgangspunt pijn = stoppen. Zo weet u — en weet uw behandelteam — binnen welke grenzen deze zorg wordt verleend. Wat er in editie 2026 is vernieuwd leest u in het achtergrondartikel.
Voor verwijzers
Verwijst u als oncoloog, verpleegkundig specialist of huisarts patiënten met hand- of voetklachten? Geregistreerde OVV®’ers en OHV®’ers zijn vindbaar via de Verwijsgids Kanker van het IKNL, kanker.nl, in Vlaanderen via Alles over Kanker, en via de zorgkaarten op oncofoot.com en oncohand.com.
De zorgverlener legt het behandelplan vooraf ter goedkeuring aan u voor, koppelt terug met een beknopte overdrachtsstaat en stemt opnieuw af zodra het oncologisch traject wijzigt. Zonder toestemming van het behandelteam wordt bij patiënten in actieve behandeling geen zorg verleend.
Klachten of opmerkingen over een geregistreerde zorgverlener.
