Editie 36 van Voetzorg+ stelt één rode draad centraal: de voet- en handzorgprofessional als vroege signaleerder in een zorglandschap dat steeds complexer wordt. De ruggengraat vormt de oncologische zorg, waarin steeds meer mensen kanker overleven maar langdurig kampen met bijwerkingen aan voeten en handen — van chemotherapie-geïnduceerde neuropathie tot hand-voetsyndroom en nageltoxiciteit. De vernieuwde richtlijnen OHV/OVV 2026, de opvallende verschuiving van darmkanker naar jongere leeftijdsgroepen en de bijzondere positie van jongvolwassenen met zeldzame kanker laten zien hoe snel dit veld beweegt. Daarnaast is er nadrukkelijk aandacht voor de mens achter de diagnose: eenzaamheid, angst en het belang van gehoord worden.
Rond die kern staan verdiepende en actuele stukken. Een grondige verkenning van het nagelapparaat en de zeldzame ziekte van Flegel scherpen het dermatologische oog aan. De oudere voet krijgt ruim aandacht via een praktisch voetonderzoek, de maatschappelijke last van dementie en een verrassende blik op geluk en veroudering. Comorbiditeit komt terug in artikelen over diabetes en menopauze, hiv, en de vaak gemiste body dysmorphic disorder. Een uitgebreide, stapsgewijze oncologische casus sluit de editie af en vertaalt alle thema’s naar veilig, zorgvuldig en afgestemd handelen in de dagelijkse praktijk.
Inhoud en samenvattingen Editie #36 staan hieronder 👇🏼
Eén Jaar 'Community'
€ 81,75 incl. 9% btw / jaarArtikelsamenvattingen
BLOK 1 — ONCOLOGISCHE VOET- EN HANDZORG
- Bescherm voeten en handen tegen huidkanker
Eind mei komen de eerste warme weken — en juist dan piekt de UV-straling. Voor de hand- en voetzorgprofessional is dat hét moment om zowel zichzelf als de cliënt op de risico’s te wijzen. Huidkanker beperkt zich niet tot gezicht en schouders: ook voetruggen, voetzolen en handen krijgen straling te verduren, en juist daar wordt een acraal melanoom vaak laat opgemerkt. Wie regelmatig blote voeten onder handen heeft, bevindt zich in een unieke signaleringspositie. Dit artikel zet de preventieboodschap, de aandachtspunten bij zelfonderzoek en de kenmerken van verdachte plekken op een rij, en laat zien wanneer laagdrempelig doorverwijzen naar de dermatoloog verstandig is.
- Voet- en handafwijkingen door kankerbehandeling
Steeds meer mensen overleven kanker, maar een groeiende groep houdt langdurig last van bijwerkingen aan voeten en handen — klachten met enorme impact op het dagelijks functioneren, de therapietrouw en de kwaliteit van leven. Toch worden ze nog te vaak gemist. Uit Nederlands onderzoek onder 765 voetzorgverleners bleek dat 80 procent met kankerpatiënten werkt, terwijl slechts 10 procent ooit kankerinformatie in de opleiding kreeg. Deze klinische bijdrage van Mischa Nagel brengt de belangrijkste beelden in kaart: chemotherapie-geïnduceerde perifere neuropathie, hand-voetsyndroom en hand-voet-huidreactie, nageltoxiciteit, xerosis en oedeem. Het artikel onderbouwt waarom gespecialiseerde oncologische voet- en handzorg geen luxe is, maar een schakel in herstel.
- Van vierde naar vijfde editie: de richtlijnen OHV/OVV 2026
De vijfde editie (2026) van de richtlijnen voor oncologische hand- en voetzorg vervangt de versie uit eind 2023. De zorg zelf bleef in de kern gelijk, maar de opzet veranderde ingrijpend: van losse hoofdstukken naar vier samenhangende delen, met 37 genummerde hoofdstukken en 18 bijlagen. Nieuw zijn een steviger juridisch kader voor zowel Nederland als België en een reeks aanvullende protocollen. Dit achtergrondartikel legt de twee edities naast elkaar en laat zien wat er inhoudelijk is aangescherpt en waar de grootste winst zit — de structuur — zodat de OHV® en OVV® snel begrijpen wat er in hun dagelijkse praktijk verandert en waarom die herziening ertoe doet.
- Darmkanker bij jongere volwassenen
Darmkanker gold lang als een aandoening van ouderen, maar dat beeld kantelt. Volgens nieuwe cijfers van de American Cancer Society wordt inmiddels bijna de helft van alle nieuwe gevallen van colorectale kanker vastgesteld vóór het 65e jaar — een generatieverschuiving die ook in Europa zichtbaar is. Voor de voetzorgprofessional is dat relevant: capecitabine geeft bij 50 tot 60 procent van de patiënten een hand-voetsyndroom, en CIPN raakt de voeten direct. Dit nascholingsartikel plaatst de demografische verschuiving in de context van de praktijk. U behandelt steeds vaker cliënten in of net na een oncologisch traject; kennis van deze bijwerkingen maakt gerichte, veilige zorg en tijdige doorverwijzing mogelijk.
- Jongvolwassenen met een zeldzame vorm van kanker
Voor jongvolwassenen met kanker — de AYA-groep, 18 tot 39 jaar — is ‘zeldzaam’ vaker de regel dan de uitzondering. Cijfers uit de Nederlandse Kankerregistratie laten zien dat bij AYA’s die in 2024 kanker kregen in 52,5 procent van de gevallen sprake was van een zeldzame vorm; bij alleen solide tumoren loopt dat op tot 44 procent, tegenover ongeveer 20 procent in de totale kankerpopulatie. Deze cijfers onderstrepen het belang van passende, leeftijdsspecifieke zorg. Voor de hand- en voetzorgverlener betekent het vooral: de richtlijnen voor veilige en effectieve zorg naleven, en altijd toestemming vragen vóór het verzorgen. Kennisdeling en samenwerking zijn bij deze groep essentieel.
- Wie zorgt voor de mens achter de kanker?
Wanneer over kanker wordt gesproken, gaat het vaak over behandelingen, overlevingscijfers en medische vooruitgang. Veel minder aandacht is er voor wat er gebeurt met de mens zelf. Een kankerdiagnose slaat in als een bom en raakt niet alleen organen, maar ook toekomstplannen, relaties, financiële zekerheid, zelfbeeld en levenszin. Verpleegkundige Marieke Uleyn schrijft over eenzaamheid, angst, zorgfragmentatie en het belang van gehoord worden. Voor sommige patiënten betekent kanker bovenal een verlies van controle: waar men vroeger zelfstandig besliste, wordt men plots patiënt. Dit artikel biedt de eerstelijns- en gespecialiseerde zorgverlener taal en handvatten om de mens achter de ziekte werkelijk te zien.
BLOK 2 — HUID, NAGEL EN VERHOORNING
- Het nagelapparaat
Een nagel is meer dan een dekplaatje aan vinger of teen — het is een hard, levend systeem dat continu groeit, signalen geeft over wat er elders in het lichaam gebeurt, en verrast door hoeveel het verraadt over de grenzen van uw behandelkamer. Dit verdiepende artikel van Mischa Nagel brengt het bouwwerk in kaart: matrix, nagelbed, nagelplaat en plooien, en hoe die op elkaar zijn afgestemd. Een vingernagel groeit zo’n 3 mm per maand, een teennagel maar 1 mm. Wie de anatomie kent, ziet bij dystrofieën, schimmelinfecties of ingegroeide nagels sneller waar de oorzaak zit — en waar de grens ligt van een matrix die zich nooit meer herstelt.
- Hyperkeratosis lenticularis perstans (Morbus Flegel)
Hyperkeratosis lenticularis perstans, beter bekend als de ziekte van Flegel, is een zeldzame en hardnekkige verhoorningsstoornis die zich vooral op de onderbenen en voeten manifesteert, doorgaans na het veertigste levensjaar. Voor pedicures en voetzorgverleners is herkenning van belang, want de eerste symptomen presenteren zich vaak op de voetruggen en rond de enkels. Omdat de aandoening relatief onbekend is, worden de laesies in de praktijk regelmatig verward met onschuldige droge plekken of andere vormen van hyperkeratose. Dermatoloog Johan Toonstra beschrijft het klinische beeld, de geschiedenis sinds de eerste beschrijving in 1958, en waarom tijdige signalering en een juiste doorverwijzing de patiënt een langdurig traject van onzekerheid kunnen besparen.
BLOK 3 — DE OUDERE VOET: GERIATRIE EN WELZIJN
- Het beknopte voetonderzoek bij oudere volwassenen
De voet verandert mee met de leeftijd, en die verandering blijft te vaak onder de radar. Voetpijn, dystrofische nagels, slecht passend schoeisel en huidproblemen worden door oudere patiënten zelf zelden als medisch probleem herkend — terwijl er veel aan vasthangt: vallen, mobiliteitsverlies, ulcera en een sluipende afname van zelfstandigheid. Dit nascholingsartikel vertaalt de beknopte voetonderzoeksmethode van James, Orkaby en Schwartz naar de praktijk in Nederland en België. De methode vraagt geen extra apparatuur en past in iedere setting: praktijk, woonzorgcentrum, thuiszorg of polikliniek. Met 3,76 miljoen 65-plussers in Nederland en 75 procent nagelpathologie bij thuiswonende ouderen is een gerichte werkwijze geen overbodige luxe.
- Minimaal 30 miljard euro aan zorgkosten voor dementie
In Nederland leven 300.000 mensen met dementie; in 2040 zijn dat er naar verwachting 500.000. Voor het eerst is de maatschappelijke rekening berekend: 31,8 miljard euro, bijna 3 procent van het bruto nationaal inkomen. 76 procent van deze groep woont nog thuis, zij het met zorg. Dit actuele bericht hoort bij de aankondiging van de Voetzorg+ studie Dementie en Mobiliteit. De boodschap voor de voetzorgverlener is dat dementie zelden één persoon raakt, en dat vroege signalering — mogelijk via voetstatus en looppatroon — veel leed én kosten kan voorkomen. Om de zorg voor deze groeiende groep geborgd te houden, moeten we buiten de gebaande paden durven denken.
- Ouder worden, gelukkiger leven?
Decennialang gold de U-curve van geluk als een van de best gerepliceerde bevindingen in het welzijnsonderzoek: hoog welbevinden in de jeugd, een dieptepunt rond het midden van het leven, en herstel op latere leeftijd. Maar die curve kantelt — niet doordat ouderen ongelukkiger worden, maar doordat het mentale welbevinden van jongvolwassenen sinds ongeveer 2015 sterk daalt. Een studie in PLOS ONE onderzocht 44 landen en bevestigt de trend; ook Nederlandse en Belgische cijfers wijzen die kant op. Voor de voet- en handzorgprofessional is dit relevant: u ziet cliënten langdurig en terugkerend, en bent daarmee een belangrijke schakel in het signaleren van eenzaamheid, stemmingsklachten en veranderend welbevinden.
BLOK 4 — COMORBIDITEIT EN DE MENS ACHTER DE KLACHT
- Diabetes en menopauze
De menopauze is een natuurlijke levensfase met ingrijpende hormonale veranderingen. Voor vrouwen met diabetes vormt die overgang een bijzondere uitdaging: de daling van oestrogeen beïnvloedt niet alleen het reproductieve systeem, maar ook het glucosemetabolisme, de vetverdeling, de cardiovasculaire gezondheid en de algemene levenskwaliteit. Wereldwijd nemen zowel het aantal vrouwen met diabetes als het aantal vrouwen in de menopauze toe, waardoor de combinatie steeds relevanter wordt. Toch blijft die in de klinische praktijk vaak onderbelicht, omdat klachten niet altijd aan elkaar worden gekoppeld. Marieke Uleyn en Melinda Hackx bepleiten geïntegreerde, multidisciplinaire zorg, en laten zien waarom afstemming tussen eerstelijns- en gespecialiseerde zorgverleners hier onmisbaar is.
- Hiv in de voet- en handzorgpraktijk
Hiv-medicatie heeft het natuurlijke beloop van de infectie ingrijpend veranderd. De meeste klachten die mensen met hiv in 2026 in de spreekkamer brengen, hangen niet meer samen met de infectie zelf, maar met veroudering, comorbiditeit en de bijwerkingen van langdurige behandeling. Bij meer dan 30 procent ontstaat een sensorische polyneuropathie die vrijwel altijd aan de voeten begint: tintelingen, een branderig of doof gevoel, pijn die ’s nachts erger wordt. Daarnaast komen huidaandoeningen en trage wondgenezing voor. Dit achtergrondartikel laat zien wat u in de praktijk ziet, waarom een hiv-patiënt met verminderde protectieve sensibiliteit dezelfde alertheid verdient als iemand met diabetische neuropathie, en wanneer laagdrempelig terugverwijzen geboden is.
- Als het spiegelbeeld een gevangenis wordt
Een cliënt die telkens vraagt of het er écht wel goed uitziet. Iemand die zijn voeten weigert te laten zien zonder sokken, zelfs tijdens een behandeling. Onschuldige eigenaardigheden — of toch iets anders? Body dysmorphic disorder (BDD) is een psychiatrische aandoening waarbij iemand sterk gepreoccupeerd is met een vermeend gebrek in het uiterlijk dat voor de buitenwereld nauwelijks zichtbaar is. Naar schatting heeft twee tot drie procent van de bevolking ermee te maken, al is dat waarschijnlijk een onderrapportage. Het gaat niet om ijdelheid: mensen met BDD lijden, en de cijfers rond suïcidaliteit zijn ernstig. Dit artikel helpt voet- en handzorgprofessionals de signalen te herkennen en zorgvuldig door te verwijzen.
AFSLUITENDE CASUS
- Casus oncologische voetzorg (OVV)
Een volledige, stap-voor-stap uitgewerkte combinatiecasus die de hele keten van oncologische voetzorg laat zien: aanmelding, intake, informed consent, middelverbintenis, screening, anamnese, ABC-analyse, afstemming met het oncologisch team, behandelplan, uitvoering, nazorg en bijstelling. De fictieve cliënt, mevrouw Elise Vanmassenhove, ondergaat een lastige combinatiebehandeling met doelgerichte therapie én immunotherapie. Zorgpedicure Anick Serlet beoordeelt de belastbaarheid, verlicht bijwerkingen en waakt over de veiligheid, steeds binnen de eigen bevoegdheid en pas na toestemming van het oncologisch behandelteam. Als afsluiting van de editie brengt deze casus alle voorgaande thema’s samen in één herkenbaar praktijkverhaal, en toont hij hoe de theorie zich vertaalt naar zorgvuldig, veilig handelen.
Nog geen abonnee? Community jaarabonnement blijvend in prijs verlaagd (€75 + 9% btw)!
Abonneer nu en maak gebruik van alle voordelen
Abonneer u op ons vakblad Voetzorg+ en volg LiveActueel van 28 september a.s. geheel gratis!
Een jaarabonnement -nu blijvend in prijs verlaagd!- kost €75 (+ 9% btw)
- 6x het Magazine Voetzorg+ per jaar.
- Zo’n 12 nieuwe artikelen per editie.
- Lees het Magazine als flipbook.
- Mogelijkheid om inhoud te downloaden en/ of te printen.
- Onbeperkte toegang tot Het Archief .
- Speciaal ontwikkelde content zoals Quick Reference Cards.
- 10% korting op de meeste scholingen van Voetzorg+
- 3x jaar zonder kosten deelnemen aan LiveActueel + (tot 6 ProCert punten)







